İstiklal Marşı’nda Arş Ne Demek?
İstiklal Marşı, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin sembolüdür. Her bir dizesi, tarihimizin önemli anlarını ve duygularını içerir. Ancak bu marşı her gün okurken ya da dinlerken, bazı kelimeler bazen kulağımıza yabancı gelebilir. Bunlardan biri de “arş”. Peki, İstiklal Marşı’nda geçen “arş” kelimesi ne anlama geliyor? Gelin, bu terimi bilimsel bir açıdan ama anlaşılır bir şekilde inceleyelim.
Arş Nedir?
Arş, kelime olarak Arapçadan Türkçeye geçmiş bir sözcüktür ve “gök”, “gökyüzü” ya da “yüce makam” anlamına gelir. Fakat İstiklal Marşı’nda bu kelimenin daha derin bir anlam taşıdığı söylenebilir. Arş, sadece gökyüzü anlamında kullanılmaz. Aynı zamanda Allah’ın yüce kudretini simgeleyen, her şeyin üzerinde olan bir varlık veya kudret olarak da karşımıza çıkar. Yani Arş, bir tür “mutlak üstünlük” veya “yücelik” anlamı taşır.
İstiklal Marşı’nda Arş’ın Kullanımı
İstiklal Marşı’nın “Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki fedâ / Şühedâ fışkıracak, toprağı sıksan şühedâ! / Cümle dünyâlar durdukça, dinlenirken hep arşın / Dinlenmeden yakışacak, ebedî bir bakışla” dizisinde geçen “arş”, burada bir mecaz anlam taşır. Marşın yazıldığı dönemde, Türk milletinin hürriyet ve bağımsızlık mücadelesine olan inancı, yüce bir güçle, kudretli bir varlıkla bütünleştirilmiştir. “Arş” burada o kadar yüce bir kavramdır ki, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin de evrensel, kutsal bir anlamı olduğuna işaret eder. Yani, “arş”, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin yüceliğini ve kutsallığını simgeler.
Arş’ın Bir Benzerini Günlük Hayatta Görmek
Peki, arş kelimesini biraz daha basit bir şekilde nasıl açıklayabiliriz? Hayatımızda sürekli bir şeyin “en yüksek” veya “en yüce” olduğu bir kavramdan bahsederken “arş” kullanabiliriz. Mesela, “O kadar işini severek yapıyordu ki, mesleği onun için bir arş gibiymiş” diyebiliriz. Buradaki “arş”, mesleğin, tutkuların veya ideallerin çok yüce ve önemli bir anlam taşıdığını vurgular.
Bir başka örnek vermek gerekirse, bir çocuk hayalindeki oyuncak arabayı çok istiyordur. O arabayı elde ettiğinde, “işte bu, benim için arş!” diyebilir. Yani, arş kelimesi günlük dilde en değerli, en yüksek şeyin simgesi olabilir.
İstiklal Marşı’ndaki “Arş” ve Türk Kültürü
Türk kültüründe “arş” ve buna benzer kelimeler, genellikle yüce bir değeri ifade eder. “Arş” kelimesi, çok eski zamanlardan günümüze kadar gelen bir anlam taşır. İslam kültüründe de, Allah’ın kudretini simgeleyen “arş”, her şeyin üzerinde bir güç olarak kabul edilir. Bu sebeple, İstiklal Marşı’ndaki “arş”, sadece bir yer değil, bir yücelik, bir ulviyet anlamına gelir. Marşın yazıldığı dönemde halkın vatan sevgisi ve mücadelesi de bu yüksek kutsallıkla özdeşleştirilmiştir. Bir anlamda Türk milletinin bağımsızlık mücadelesi, göklerdeki en yüksek nokta kadar kıymetli, kutsaldır.
Arş’ın Dini ve Felsefi Yönü
Arş kelimesinin kökeni ve kullanımı, aynı zamanda dini bir bakış açısına da dayanır. İslam’da, Allah’ın “arşı” her şeyin üzerinde olup, tüm yaratılışın düzenini sağlayan bir yücelik olarak kabul edilir. Bu anlamda, arş, insanın ulaşabileceği en yüksek ve en kutsal nokta olarak tasvir edilir. İstiklal Marşı’nda bu kelimenin kullanımı da aslında, milletin bağımsızlık mücadelesinin bir nevi kutsallığını ve yüceliğini simgeler.
Arş’ın Türk Edebiyatındaki Yeri
Türk edebiyatında da arş kelimesi önemli bir yer tutar. Eski edebiyatımızda, özellikle divan edebiyatı ve tasavvuf şiirlerinde, “arş” kelimesi sıkça geçer. Arş, sadece bir mecra, bir alan değil, aynı zamanda bir ideal, bir hedef ve bir anlam taşır. Türk edebiyatının önemli isimlerinden bazıları, bu kelimeyi kullanarak şiirlerinde yüksek idealleri ve ulvi değerleri yüceltmişlerdir.
Sonuç: Arş, Yücelik ve Bağımsızlık
Sonuç olarak, İstiklal Marşı’ndaki “arş” kelimesi, bir yerden çok daha fazlasını ifade eder. Sadece gökyüzü veya yüksek bir nokta anlamına gelmez. Aynı zamanda Türk milletinin bağımsızlık ve hürriyet mücadelesinin yüceliğini, kutsallığını simgeler. Türk milletinin özgürlüğü uğruna verdiği mücadelenin, her şeyin üzerinde, en yüksek ve en değerli bir amaç olduğunu anlatır.
Yani, “arş”, aslında sadece bir kelime değil, bir anlayış ve bir idealdir. İstiklal Marşı’nda bu kelimenin kullanımı, vatan sevgisini, bağımsızlık mücadelesini ve yüce bir amaca ulaşma isteğini en güzel şekilde ifade eder.