Ataletsel Ne Demek? (Ve Neden Herkes Bunu Biliyor Ama Kimse Anlamıyor?)
Şimdi derin bir nefes al ve kendini hazır hisset. Çünkü bu yazı, “ataletsel” kelimesinin ne olduğunu öğrenirken, aynı zamanda senin de içsel ataletiyle tanışmanı sağlayacak. Hani bazen, yataktan çıkmaya niyetlenip “Bir dakika, bir 5 dakika daha” diye hayallere dalan bizden biri varsa, işte bu yazı sana hitap ediyor. (Evet, sana diyorum, ekranın önünde keyifli bir şekilde scroll yapıyorsun.)
Peki ama ataletsel ne demek? Gel, hemen açıklayalım.
Atalet Nedir?
Öncelikle, ataleti tam olarak anlamadan ataletsel kelimesinin ne olduğunu çözmemiz biraz zor olur. Atalet, fiziksel bir terim aslında. İki kelimeyle açıklamak gerekirse: Hareket etmeme isteği. (Bunu bir insan gibi düşün. Yani ben gibi.) Fizikte, bir cismin hareket etmeye devam etme eğilimidir, ya da hareketsiz kalmaya devam etme hâli. Ama gerçek hayat? Ah, işte burada işin rengi değişiyor.
Atalet, aslında çok daha fazlası. O “bir iş yapmaya niyetlenip, ama sonra birden başka bir şeye takılmak” hali. Mesela telefonunu almak için kolunu uzattığın an, hemen “Bir dakika, Instagram’da ne olmuş?” diye soran iç sesin. Şimdi anladın mı? Burası hayat, burası ataletsel hayat!
Ataletsel Ne Demek? (Kısaca, Hızla Cevap)
Evet, zaman zaman sorunun cevabına gelmemiz lazım: Ataletsel, bir şeyin hareketsiz kalma durumu ya da bu duruma karşı gösterilen direnç demek. Bunu bir insan gibi düşündüğümüzde ise, “Yataktan kalkmak istememek” ya da “Bir işin başına geçip 3 saat boyunca telefonda vakit geçirmek” gibi bir durum. Hani “Yarım saat sonra yaparım” diyenler var ya, işte onların içsel durumu tam olarak ataletsel bir durumda.
Gündelik Hayatta Ataletsel Bir An
Düşünsene, geçen hafta bir arkadaşınla dışarıda buluşmaya karar verdiniz. Saat 2 gibi. Yolda buluşacaksınız ama sen ne yapıyorsun? 1 saattir uyandın, gözlerini açtın ama henüz yataktan çıkmaya niyetin yok. Ne yapmalısın? Hızlıca giyinip çıkmalısın değil mi? Ama gelin görün ki iç sesin sana başka şeyler söylüyor.
İç Ses: “Vallahi 5 dakika daha yatarım, belki uyurum!”
Gerçek Ses: “Oho, saat 3 oldu, taksiyle gideceğim.”
İç Ses: “Bence önce bir YouTube’a göz at. Şu yeni video geldi, belki biraz izleyeyim.”
İşte bu noktada, ataletsel olmak seni esir almış demek. Hedefin bir yere gitmekken, gerçek dünyada “Kalk, yataktan çık” diye kendini zorlarken, bir tarafta da iç sesin seni başka yöne çekiyor. Durum böyle olunca, ataletsel olmaktan çok, “öğle uykusunu izliyorum” moduna geçiyorsun.
Ataletsel ve Ben: Kendi Kendime Bir Sohbet
Düşün, mesela dün sabah işe gitmek için kalktım. Çalışma masama oturdum, bir şeyler yapmam gerektiğini biliyorum. Ama…
İç Ses: “Abi, bu sabah biraz YouTube’a bakalım ya, belki motivasyon videosu falan izlerim.”
Gerçek Ses: “Tamam ama senin çalışman lazım, kalk, şu raporu yaz.”
İç Ses: “Evet, ama video izleyip kafamı toparlayayım, ondan sonra yaparım.”
Bunun sonucunda ne oldu? Sonunda raporu yazmak bir yana, Youtube’daki 10. video önerisinde kaybolmuşken bir baktım ki, sabahın 11’i olmuş. Vee… İşte bu, klasik ataletsel bir davranış.
Ataletsel Davranış: İnsanların Çeşitli Hallerinden Biri
Ataletsel olmak, gerçekten bir hayat tarzı gibi bir şey. Zaman zaman hepimiz ataletsel hale geliriz. Hatta bazen, “Bir işin başına geçmek, başlamak” işin en zor kısmıdır. Yani işin başına geçtikten sonra, her şey akıp gider. Ama başlamak? O kadar zor bir şey ki! Hele bir de “Bir iş var ama başka bir şeyle ilgilenmeyi tercih etme” hali, insanın içsel huzurunu bozabiliyor. Bir bakıma, “Hadi ama, hadi ama, hadi ama!” diyerek içsel savaşlar veriyoruz.
Örneğin, ders çalışırken dikkatinin dağılması, kocaman bir ödevin başında, “Bir dakika, müzik dinleyeyim, belki daha verimli olurum” düşüncesi tamamen ataletsel bir durum değil mi?
Dış Ses (Ben): “Ödevim var, yapmam lazım.”
İç Ses (Benim canım): “Ya bir YouTube videosu izleyip şunu halledeyim. Hem daha keyifli olur. Sonra yaparım. Hem yarına kadar zamanım var!”
İşte bu döngüye ataletsel yaşam diyebiliriz.
Sonuçta: Ataletsel Yaşamak… Hepimizde Biraz Var
Kısacası, ataletsel olmak, herkesin zaman zaman içinde olduğu, bilinçli ya da bilinçsiz bir durum. Bazen hareket etmek, karar almak ve bir şeylere başlamak zor gelir. Ama unutma ki bu aslında hepimizin yaşadığı bir şey. Bazen işler ağır gider, bazen de iç sesimiz bizi başka şeylerle meşgul eder. Yine de, hepimiz o noktada durup “Yapmam gereken bir şey var, hadi başlamak lazım!” diyerek, biraz da olsa ataleti kırabiliriz.
Yani bir işin başına geçmek, zor olabilir. Ama neyse ki, bu yazı bitince iş yapmaya başlayabiliriz. Tabii, biraz ataletsel de olsa!