Çakmaklık Nasıl Çalışır? Gündelik Hayattan Bir Çakmak Hikâyesi
Hayatın sıradan anları, bazen en ilginç bilgilerle karşımıza çıkar. Bugün, böyle bir yazıya başladım ve birden aklıma çakmaklık nasıl çalışır sorusu takıldı. Çünkü düşündüm ki, her gün cebimizde taşıdığımız, bazen unuttuğumuz ama bir şekilde hep işimize yarayan çakmaklar hakkında hiç derinlemesine düşünmedim. Durduk yerde “Çakmaklık nasıl çalışır?” diye düşünmek, işte tam bir “İzmirli genç düşüncesi” gibi değil mi? Neyse, hadi bir başlayalım, bakalım ne çıkacak.
—
Çakmaklık Nasıl Çalışır? Bir Mucize!
Çakmak dediğimizde herkesin aklına ilk gelen şey, “Aaa, ateş!” diye düşünmek oluyor. Ama işin aslı, çakmak aslında bir mühendislik harikası. Ya da belki de bir nevi ateşi cebimize sokmuş bir mucize diyebiliriz. İki metal parça, bir çark, biraz da çakmak gazı. İnsanın ilk düşündüğünde “Bu kadar mı?” demesi normal. Ama ben size bunun işin aslını anlatacağım. Hazırsanız başlıyoruz.
—
Çakmak Nasıl Ateş Çıkarır?
Gelin size birkaç basit aşamayı anlatayım. Çakmaklık nasıl çalışır, ne şekilde ateş çıkarır? Çok basit, birinci adım, çakmağın kapağını açtığınızda metal çarkın dönmesidir. Bu çark, metal bir çubuğa çarparak kıvılcımlar yaratır. İşte bu, ateşin temel ilk adımı. Ama tabii ki çakmak sadece kıvılcım yaratmakla bitmiyor. Biraz daha karmaşık bir teknoloji var burada: Gaz!
Bir an duralım:
Yanınızda biri varsa, belki de şu şekilde bir sohbet yaşanabilir:
Arkadaş: “Ne yapıyorsun?”
Sen: “Çakmaklık nasıl çalışır diye düşünüyorum.”
Arkadaş: “Hımm… Ne kadar derin bir konu!”
İşte bu nokta tam da aslında derinleşmeye başladığımız yer. Çakmak gazı, bir tür sıvı halde depo edilen yakıt, metal çarkın yarattığı kıvılcım ile birleşir ve ateş oluşturur. Aydınlık bir dünya!
—
Çakmak Çıkarmak: Gerçek Drama
Şimdi işin bir başka komik kısmına geleyim: Çakmağı çıkarıp ateş yakmaya çalışırken yaşadığımız ‘epik anlar’. Birçoğumuz çakmağın “hızlıca ateş yakma” yeteneğini yeterince takdir etmiyoruz. Çakmak cebinizdeyken kaybolur, torbanın içinde ararsınız ama bir türlü bulamazsınız. Bu, tam olarak çakmakla yaşadığımız ikilemdir.
Ayrıca, o “Çakmak çıksın, ateş yakayım” anı da ayrı bir dramadır. Çakmağın tıkır tıkır çalışmasını beklerken, birden çakmağınız çalışmaz.
Sen: “Neden çalışmıyorsun?”
Çakmak: (Biraz sessiz, biraz içten içe) “Bana gaz mı veriyorsun?”
Daha sonra, çakmağı havaya kaldırıp gazını boşaltmaya çalışırsınız. Ama hep aynı şey olur. O kadar da basit değildir! Sıvı yakıt bitmiş, gaz tükenmiş, bir şekilde çalışmaz. İşte o anda karşınızda bir hayal kırıklığı vardır. Bunu her İzmirli genç bilir.
—
Çakmaklık: İnsanın Kendi Kendine Kızdığı Anı
Düşünün bir kere, bir çakmak cebinizde. Günü kurtarmaya çalışıyorsunuz. İş yerinde sigara içen arkadaşınız ellerini ovuşturuyor, dışarı çıkma vaktiniz geldi. “Haydi bakalım, çakmak cebinde ne var, şimdi ateş yakmak için.”
Arkadaş: “Bende var, ben yakarım!”
Sen: “Aman, bir bakayım. Belki benimki çalışıyordur.”
Arkadaş: (Çakmağı çıkarıp çalıştırmaya çalışırken) “Aaa, niye olmuyor bu ya?”
Çakmağın gazı biter, ya da o metal çarkın dişleri aşınır. Çakmağın ölüm anı… Çakmaklık nasıl çalışır sorusu burada çözüme kavuşur. Ama işin komik yanı, bir çakmak o kadar da basit olsa da aslında bir çok anı ve küçük aksilikle kaybolmuş olur.
—
Çakmak Çeşitleri: Artık Bir Stil Meselesi
Çakmaklık nasıl çalışır sorusu o kadar basit ki, bu kadar basitliği stilize etmeye başlamışlar. Klasik çakmaklar, mini çakmaklar, USB çakmaklar… Hayatımızda var olan her şey gibi, çakmak da bir süre sonra kişisel tercihlerimize hitap etmeye başladı.
“Ben klasik çakmak insanıyım” diyorsanız, cebinizde bir Zippo taşıyorsunuzdur. Bu arada, Zippo’nun ateş çıkarma şekli biraz daha farklıdır ama yine de bir çakmak olarak kabul edebiliriz. Hani bazen “Çakmağım kayboldu, ne yapacağım?” diye düşünürken, aslında bir Zippo çakmak, kaybolduğu anda bir özlem duygusu yaratır.
—
Sonuç: Çakmaklık Nasıl Çalışır?
Yani, çakmak aslında sadece bir ateş çıkarıcı değil. Biraz mizah, biraz öfke ve tabii bir yaşam stili meselesidir. Çakmaklık nasıl çalışır sorusu belki de bu yüzden bize pek basit gelmez. Çünkü bir çakmak, sürekli olarak bir arayış içindedir: “Ateşi nasıl yakarım? Birine yardım edebilir miyim? Gazım bitti mi?.” Bu kadar basit bir nesne, hem derin hem de komik bir olgudur.
Hadi bakalım, bir sonraki çakmağınızı kullanmadan önce biraz daha düşünün, belki de cebinizde kaybolduğunu fark ettiğinizde “Çakmaklık nasıl çalışır?” sorusunu hatırlayın. Ve belki de, bir çakmak kaybolsa bile bir gün geri gelir!